„Nakryty stół…” – wykład dr Łukasza Grzejszczaka

2026-04-22

W dniu 22 kwietnia 2026 roku o godzinie 17:00 w sali widowiskowo-konferencyjnej Wojewódzkiej Biblioteki publicznej im. Marszałka Józefa Piłsudskiego w Łodzi (przy ul. Gdańskiej 100/102)  odbędzie się spotkanie autorskie wokół książki „Obrus na stole. Kuchnie i jadalnie łódzkiej burżuazji i zamożnego mieszczaństwa XIX-XX wieku” autorstwa dr Łukasza Grzejszczaka.

Tym razem zapraszamy na wykład dr Łukasza Grzejszczaka pt. „Nakryty stół…”. Wykład poświęcony będzie zmieniającej się modzie w dekoracji stołów w latach 1890 – 1939 oraz wymogom etykiety. Omówiona zostanie rola bielizny stołowej, galanterii dekoracyjnej oraz sztućców. Przyjrzymy się siedzibom najzamożniejszych Łodzian, a także ich zwyczajom towarzyskim.

   Prezentowana publikacja „„Obrus na stole. Kuchnie i jadalnie łódzkiej burżuazji i zamożnego mieszczaństwa XIX-XX wieku” autorstwa dr Łukasza Grzejszczaka, której współwydawcą jest Biblioteka poświęcona jest obyczajowości łódzkiej burżuazji i zamożnego mieszczaństwa. Na kartach książki zaglądamy do okazałych reprezentacyjnych kamienic, willi oraz pałaców, wchodząc do dwóch najważniejszych domowych pomieszczeń – kuchni i jadalni. Przyglądamy się na przestrzeni lat 1890-1939 sposobom ich urządzenia i wyposażeniu dobranym zgodnie z zasadami obowiązującej mody oraz stylistyki artystycznej. Czytamy o tym jak kolorystyka  pomieszczeń, meble, bielizna stołowa, porcelana, szkło, zastawa  srebrna i platerowana, zasady etykiety tworzyły oprawę dla wyznaczanych przez rytm dni celebrowanych wówczas spotkań towarzyskich. Reprezentacyjnych ślubnych śniadań, obiadów, czy kolacji przeciągających się często do bladego świtu oraz kameralnych podwieczorków  kryzysowych lat 30. XX wieku. Odnajdujemy tutaj znanych bohaterów, reprezentantów rodzin Scheiblerów, Herbstów, Grohmanów, Poznańskich, Biedermannów, Kindermannów i innych.

Z książki możemy dowiedzieć się również jakie przedmioty artystyczne stanowiły wyposażenie jadalń najzamożniejszych reprezentantów lokalnej społeczności. A przystępna narracja naukowa umiejętnie prowadzi refleksje Czytelnika od mikro do makro historii. Książka jest rzetelną, bogatą w źródła historyczne i ikonograficzne analizą kultury materialnej i życia prywatnego łódzkich elit.

Na publikację składa się wstęp i pięć rozdziałów, w których opisano reprezentacyjne siedziby mieszkalne, pomieszczenia kuchenne i ich wyposażenie, pracę służby domowej, wystrój i wyposażenie jadalń, bieliznę stołową, zastawę porcelanową, szklaną, srebrną i platerowaną, a także łódzkie delikatesy i sklepy spożywcze, w których zaopatrywano się w rozmaite produkty.